Wat zat er in het koffertje voor crypto?

Nicole Wong-Swie-San

19 okt 2026

Crypto

Finance

Onderwijs

Wat zat er in het koffertje voor crypto?

Illustratie:

Jop van Vlaanderen

Prinsjesdag is het moment waarop Nederland hoort wat het komende jaar met zijn geld gebeurt. Het besluit over box 3 bleef uit. Dat uitstel pakt anders uit voor cryptobezitters dan voor beleggers in aandelen.

🕗 8 minuten

Elk jaar op de derde dinsdag van september stapt de minister van Financiën met een koffertje naar buiten. In dat koffertje zitten de Miljoenennota en het Belastingplan. De plannen voor hoe de overheid het komende jaar geld binnenhaalt en uitgeeft. Voor huishoudens, ondernemers, bedrijven en beleggers is het een ijkpunt. Je hoort wat je gaat betalen, waar je rekening mee moet houden, en welke kant het beleid op beweegt.

Dit jaar, op 15 september 2026, ging het koffertje open en ontbrak het besluit over de nieuwe vermogensbelasting in box 3. Die onzekerheid raakt iedereen met een bepaald bedrag aan spaargeld of beleggingen, maar voor cryptobezitters pakt het net iets anders uit. Deze blog legt uit wat er wel en niet besloten is, waarom crypto een aparte positie krijgt en wat de sector daarvan vindt.

Beleggers kijken mee op Prinsjesdag

Prinsjesdag is geen ceremonie om de ceremonie. Het koffertje is het symbool, maar de inhoud bepaalt concrete dingen: hoeveel belasting je betaalt over je inkomen, je vermogen en je bedrijf, en welke regelingen verdwijnen of bijkomen. Daarom wachten niet alleen journalisten erop, maar ook ondernemers die hun jaar plannen en beleggers die willen weten hoe hun vermogen wordt behandeld.

Voor cryptobezitters is dat de laatste jaren relevanter geworden. Crypto is in Nederland geen juridisch grijs gebied meer als het om belasting gaat. Voor de meeste particuliere bezitters valt bitcoin, ethereum en andere cryptovaluta onder box 3, de belasting op vermogen. De Belastingdienst rekent crypto daarbij tot de categorie "overige bezittingen" (Belastingdienst, 2026). Over het berekende box 3-inkomen geldt een tarief van 36%, met in 2026 een heffingsvrij vermogen van 59.357 euro per persoon (Rabobank, 2026).

Het tarief van 36% wordt niet zomaar over de waarde van je crypto geheven. De fiscus berekent eerst een rendement en past daarop het tarief toe. Hoe dat rendement wordt vastgesteld, is precies waar de politiek nu over worstelt.

Het besluit dat niet viel

De kern van Prinsjesdag 2026 voor beleggers is een niet-besluit. Het kabinet had toegezegd een novelle in te dienen, een aparte wijzigingswet om het bestaande wetsvoorstel Wet werkelijk rendement box 3 bij te stellen. Die novelle kwam niet. Coalitiepartijen D66, VVD en CDA werden het niet eens over hoe vermogen belast moet worden.

Even de achtergrond, want hier lopen twee systemen door elkaar. Nederland belast vermogen in box 3 op dit moment forfaitair. Dit betekent dat je belasting betaalt over een fictief rendement, een percentage dat de overheid vaststelt, los van wat je werkelijk verdiende. Dat systeem ligt al jaren onder vuur, omdat je ook betaalt als je werkelijke rendement lager was. Daarom werkt Den Haag aan een nieuw stelsel dat belast op basis van werkelijk rendement, gepland voor 2028. De Tweede Kamer nam het wetsvoorstel daarvoor op 12 februari 2026 aan.

Op 29 september 2026, twee weken na Prinsjesdag, stuurde het kabinet een aanvullende Kamerbrief met de richting die het op wil. En daar zit de wending die crypto apart zet.

Lees ook: De markt beweegt, de wet niet

Waarom krijgt crypto een andere behandeling dan aandelen?

De Kamerbrief maakt een onderscheid dat op het eerste gezicht technisch lijkt, maar grote economische gevolgen heeft. Voor financiële instrumenten, zoals aandelen, obligaties en opties, wil het kabinet vanaf 2028 overstappen op een vermogenswinstbelasting. Dat betekent: je betaalt pas belasting op het moment dat je verkoopt met winst (Rabobank, 2026). Dat is logisch, want op het moment van verkoop komt er ook daadwerkelijk geld beschikbaar om de belasting mee te betalen.

Crypto valt daar niet onder. Een cryptowallet is juridisch geen financieel instrument en daardoor geldt voor crypto de komende jaren niet de vermogenswinstbelasting, maar de vermogensaanwasbelasting (Rabobank, 2026). Het verschil zit in het woord: winst versus aanwas. Bij een winstbelasting reken je af bij verkoop. Bij een aanwasbelasting reken je af over de waardestijging in een jaar, ook als je niets hebt verkocht. Een papieren winst, zoals we het in onze podcast noemden.

De overige vermogensbestanddelen volgen volgens de Kamerbrief in 2030, wanneer box 3 volledig overgaat op een vermogenswinstbelasting (Kamerbrief Voorstellen op box 3, 29 september 2026).

Kanttekening: de brief noemt crypto niet met zoveel woorden als het over 2030 gaat. Crypto valt onder die overige bezittingen. Meerdere fiscale analyses rekenen crypto expliciet tot de categorie die in 2030 overgaat (PwC, 2026). Tot die overgang blijft voor direct gehouden crypto de aanwasbelasting het uitgangspunt.

Het is niet dezelfde bitcoin, maar ook wel

Een cryptoproduct op de beurs, zoals een beursgenoteerd fonds of een ETP, is juridisch wél een financieel instrument. Datzelfde product kan als onderliggende waarde bitcoin volgen. Het gevolg: koop je bitcoin via zo’n beursproduct, dan val je straks onder de mildere vermogenswinstbelasting. Houd je bitcoin direct in je eigen wallet, dan blijf je onder de zwaardere aanwasbelasting (CROP, 2026).

Belangrijk om te weten: bij zo’n beursgenoteerd product koop je geen bitcoin, maar een instrument dat de koers van bitcoin volgt. Je hebt geen munt die je zelf kunt bewaren of versturen, maar blootstelling aan de prijs via een tussenpartij. Dat verschil werkten we eerder uit in onze post over wat je nu eigenlijk koopt als je bank bitcoin aanbiedt. Voor deze blog is het belangrijk om te begrijpen dat het verschillende producten zijn, met dezelfde onderliggende waarde.

Daarom spreken we hier toch over ‘dezelfde bitcoin’. Voor de fiscale vergelijking draait het om die onderliggende waarde, niet om de vorm. De bitcoinkoers die het beursproduct volgt, is dezelfde koers die je wallet volgt. Dezelfde onderliggende waarde wordt dus anders belast, afhankelijk van de verpakking waarin je er blootstelling aan hebt.

Een tastbaar voorbeeld

Stel, iemand bouwt in privé via een periodiek spaarplan een bitcoinpositie op, met maandelijkse automatische aankopen die direct naar de eigen wallet gaan. Er ontstaat na verloop van tijd 75.000 euro aan bitcoin in eigen beheer. Onder de voorgestelde regels valt die positie onder de vermogensaanwasbelasting: je rekent jaarlijks af over de waardestijging, ook als je niets verkoopt. Dezelfde 75.000 euro aan blootstelling via een beursgenoteerd bitcoinproduct zou als financieel instrument onder de vermogenswinstbelasting vallen, waarbij je pas afrekent bij verkoop. Twee routes naar dezelfde onderliggende waarde, met een ander moment van belastingheffing. Voor een onderneming ligt het weer anders. Bitcoin op de balans van een bv valt doorgaans niet in box 3, maar in de vennootschapssfeer, met eigen regels. Dit is een vereenvoudigd voorbeeld en geen belastingadvies. Hoe het precies uitpakt, hangt af van je volledige vermogen, de vrijstellingen en je situatie.

Experimenteren of niet, de spelregels komen eraan

Het uitstel in box 3 kan de indruk wekken dat de regelgeving rond crypto stilstaat. Integendeel. In de VS zit de Clarity Act weer even in beoordeling, maar op Europees niveau bewegen de regels juist door en het duidelijkste voorbeeld is de nieuwe Europese stablecoin.

Sinds 30 juni 2024 vallen stablecoins onder de Europese cryptowet MiCA (Cyfrin, 2024). MiCA splitst een op één munt gekoppelde stablecoin in twee categorieën: (1) een e-moneytoken, gekoppeld aan één officiële munt zoals de euro of de US dollar en (2) een asset-referenced token, gekoppeld aan een mandje van valuta, grondstoffen of andere waarden. Die indeling bepaalt alle verdere eisen (Allium, 2026). Een euro-stablecoin mag alleen worden uitgegeven door een bank of een elektronischgeldinstelling en moet volledig gedekt zijn door reserves. Aanvullend kan de houder elke token te allen tijde inwisselen tegen de nominale waarde van één euro.

Op 14 oktober 2026 kreeg het Amsterdamse Qivalis, gesteund door 37 Europese banken uit 15 landen, van De Nederlandsche Bank een vergunning als elektronischgeldinstelling. Daarmee mag het een euro-stablecoin gaan uitgeven, al moet de munt zelf nog komen na publicatie van een verplicht whitepaper (Qivalis 2026). Regelgeving houdt zich niet aan de Nederlandse begrotingskalender. Terwijl box 3 in Den Haag blijft liggen, wordt het Europese kader rond digitaal geld stap voor stap concreter. Een besluit dat vandaag uitgesteld wordt, komt later alsnog en vaak uit meerdere richtingen tegelijk.

Wat de sector ervan vindt

We hebben het statement van de Nederlandse Vereniging van Cryptodienstverleners (NVC) gelezen en herkennen ons in de inhoud. De NVC wees op het onderscheid hierboven. Dezelfde bitcoin, verpakt in een beursgenoteerd product, valt wél onder de nieuwe, mildere regels, terwijl diezelfde bitcoin in je eigen wallet onder de zwaardere aanwasbelasting blijft.

Het standpunt van de NVC is dat deze ongelijkheid een ongewenste prikkel creëert. Als de belasting de verpakking beloont, wordt het aantrekkelijker om crypto via een duurder, afgeleid product aan te houden dan om het zelf te bewaren. Volgens de NVC duwt dat mensen richting producten met hogere kosten en raakt het vooral Nederlandse aanbieders met een MiCA-vergunning, die juist de gereguleerde route aanbieden.

Bitcoin is ontworpen om zonder tussenpersoon te werken. Je kunt het zelf bewaren, zonder bank of bewaarder ertussen. Dat eigen beheer is de kern van wat de technologie anders maakt dan geld op een rekening. Een fiscale regel die eigen beheer zwaarder belast dan een verpakt product via een tussenpartij, werkt die eigenschap tegen.

Hiermee proberen we geen oproep te doen om voor het een of het ander te kiezen en we geven zeker geen belastingadvies. We duiden echter op een voorbeeld van hoe regelgeving, vaak onbedoeld, gedrag kan sturen in een richting die haaks staat op het ontwerp van de technologie zelf.

Lees ook: Bitcoin-adoptie: 4 richtingen voor de financïele sector in 2026

Je hoeft morgen nog niets te doen

Het is makkelijk om van dit soort nieuws een urgentie te maken die er niet direct is. Prinsjesdag verandert niet plotseling de belasting op iedere bitcoinpositie. Tot een nieuw stelsel ingaat, blijft Nederland werken met het huidige forfaitaire systeem, inclusief de mogelijkheid om tegenbewijs te leveren op basis van je werkelijke rendement. Je aangifte over 2026 verloopt dus volgens de bestaande regels. Of cryptowaardestijgingen vanaf 2030 jaarlijks of pas bij verkoop worden belast, hangt af van een apart wetsvoorstel dat er nog moet komen.

Het koffertje van 2026 bracht geen nieuwe regel om vandaag naar te handelen, eerder een richtingaanwijzer. Het duidt op een onderscheid in de spelregels tussen eigen beheer en verpakte producten. Het krijgt de komende jaren meer vorm. Als je je vermogen vooruit plant, of dat nu privé is of binnen een onderneming, heb je er baat bij om dat onderscheid te volgen. Prinsjesdag 2026 laat zien dat de spelregels verschuiven en dat crypto in eigen beheer voorlopig anders wordt behandeld dan beleggen via een beursproduct. Tot 2030 pakt dat eerder ongunstig uit voor beleggers die bij stijgende koersen lang positie houden. Al trekt de behandeling daarna in principe gelijk.